Lễ khai ấn Đền Trần ở Nam Định – nguồn gốc và ý nghĩa

11-02-2017
Bởi: admin Có: 0 bình luận 725 lượt xem

Lễ khai ấn Đền Trần ở Nam Định – nguồn gốc và ý nghĩa

 

Lễ khai ấn ở đền Trần là một hội lớn vào đầu mùa xuân, thu hút rất nhiều du khách thập phương đến thăm viếng. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu rõ vì sao nên đến Đền Trần xin ấn. Vì vậy bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho các bạn cái nhìn tổng quan về Lễ khai ấn ở Đền Trần Nam Định – nguồn gốc và ý nghĩa.

Lễ khai ấn ở đền trần

Nguồn gốc Lễ khai ấn ở Đền Trần, Nam Định

Đền Trần là một di tích lịch sử, văn hóa ở làng Tức Mặc, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định. Khai ấn ở Đền Trần là lễ hội thường niên, đã trở thành nét đẹp văn hóa, tinh thần của người dân địa phương nói riêng và cả nước nói chung. Hãy cùng tìm hiểu Nguồn gốc của lễ hội độc đáo này.

Khai ấn đền trần ở nam định

Năm 1262 tức năm Nhâm Tuất, vua Trần Thánh Tông trở về quê hương Tức Mặc để bày tiệc lớn thiết đãi dân làng, thăng Tức Mặc trở thành phủ Thiên Trường, tiến hành xây dựng thành đô cùng cung điện nguy nga đồ sộ. Tuy nhiên sau khi nhà Trần suy vong thì các đền đài, cung điện nơi đây trở thành phế tích.

Sau chiến thắng của dân tộc ta trước quân xâm lược nhà Minh, người dân địa phương tưởng nhớ đến công lao của các triều đại vua Trần đã tiến hành tu bổ dựng đền đài để thờ phụng và tổ chức lễ hội hàng năm để tri ân công lao.

Đền Trần ban đầu gọi là nhà thờ Đại tôn. Chỉ đến năm Chính Hòa thứ 15 (tức năm 1695) thì đền mới được xây dựng bằng gỗ lim. Đến năm Ất Dậu năm 1705 được chính thức gọi là Trần Miếu. Năm Tự Đức thứ 5-1852, trong quá trình tu bổ Trần Miếu lớn hơn thì người dân đào được bia đá khắc dòng chữ “ Hưng Đạo thân vương Cố Trạch” – Nhà của Hưng Đạo Vương ở Cố Trạch. Vì vậy nên đền Cố Trạch thờ Hưng Đạo Vương cùng thân phụ và thân mẫu, phu nhân Trần Hưng Đạo cũng được dựng lên ở đây.

Lễ khai ấn Đền Trần

Lễ khai ấn ở Đền Trần bắt đầu vào khoảng thế kỉ XIII đời nhà Trần vào những năm 1239. Đây còn là nghi lễ tổ tiên của dòng họ nhà Trần. Cũng tại Phủ Thiên Trường, các vua Trần tổ chức tiệc chiêu đãi và phong hầu cho các vị quan có công với đất nước. Từ khi giặc Mông xâm lược thì lễ hội bị gián đoạn, đến năm 1269 mới được vua Trần Thánh Tông mở lại.

Nghi lễ khai ấn đền trần

Nghi lễ khai ấn đền trần

Trong những ngày tháng kháng chiến quân Mông thì Thiên Trường trở thành căn cứ địa cách mạng của nhà Trần. Cũng trong thời gian này mà ấn cũ của triều đại Trần cũng thất lạc. Mãi đến năm 1822, vua Minh Mạng khi ghé thăm Thiên Trường mới cho khắc lại ấn với dòng chữ “ Trần triều điển cố” (thay cho ấn cũ là “Trần triều chi bảo), bên dưới có câu “ Tích phúc vô cương”.

Ảnh 3: Chiếc ấn đền Trần mang ý nghĩa văn hóa, lịch sử

Từ đó, lễ khai ấn Đền Trần được diễn ra hàng năm vào rằm tháng Giêng, thường vào ban đêm từ 11h ngày 14/1 đến 1h ngày 15/1. Khi vào hội, các làng lân cận phải rước kiệu về đền Thiên Trường để tế vua Trần. Các bô lão mặc áo dài khăn xếp nghiêm chỉnh tề tựu tại đền Cố Trạch để lễ Thánh và dự lễ khai ấn.

Hòm ấn được đặt nghiêm trang trên bàn thờ, trong hòm có 2 con dấu bằng gỗ. Mặt ấn nhỏ khắc chữ “ Trần Miếu”; mặt ấn lớn khắc chữ “Trần Triều tự điển” và “ Tích phúc vô cương”. Đúng đến giờ Tý thì chủ tế làm lễ ở đền Cố Trạch để xin rước ấn lên kiệu sang đền Thiên Trường, dâng hương cáo thiên địa ở bàn thờ Trung thiên, rước ấn vào nội cung và đặt tại ban công đồng để làm lễ xin khai ấn.

Bồi tế đặt giấy “điệp” trịnh trọng trước chủ tế. Khi chiêng trống vang lên, chủ tế nghiêm trang đóng ấn mực đỏ vào tập giấy điệp, ghi rõ ngày tháng năm để chữ cuối cùng luôn rơi vào chữ sinh trong thứ tự “sinh-lão-bệnh-tử”. Theo truyền thuyết, người xin được tờ giấy điệp có đóng ấn đỏ treo về đền, phủ, từ đường hay tại gia đều trừ được ma quỷ, hóa giải rủi ro và điều xấu, thu hút may mắn và thuận lợi trong đường công danh.

Ảnh 4: Xin ấn đền Trần là nét đẹp văn hóa truyền thống

Lễ rước nước và tế cá tại đền Trần

Sang đến sáng ngày 15 tháng Giêng thì tại đền Trần tổ chức lễ rước nước. Chủ tế sẽ xin 1 nén nhang ở bát hương Tổ cùng 14 nén ở các bát thờ vua rồi cùng cắm vào bát hương công đồng, đặt trên kiệu bát cống. Đoàn phụ giá sẽ mặc lễ phục cờ biển để phụng nghinh kiệu ra đến cổng đền để tế thiên địa, rồi tiếp tục rước kiệu 3 km ra bến Hữu Bị bên bờ sông Hồng.

Ảnh 5: Nghi lễ rước nước và tế cá được tổ chức trịnh trọng

Đến bến, chủ tế cầm bình đựng nước đưa xuống thuyền hoa để chèo ra giữa sông trong tiếng chiêng trống rộn vang. Chủ tế múc nước đầy bình thì chèo vào bờ, đặt lên kiệu và rước về đền theo đường cũ. Nước trong bình sẽ được múc ra bát đặt lên các ban thờ để tế nước. Sau khi tế xong thì nước sẽ được ban phát cho con dân họ Trần để uống, ghi nhớ tổ tiên.

Sáng ngày mùng 6 tháng Giêng, lễ tế cá tiếp tục được tổ chức ở đền Thiên Trường. Cá quả và cá chép (ứng với hai vị tổ họ Trần là Trần Kinh và Trần Lý) được đặt trong thúng nước sơn đỏ, đem tế từ sáng sớm tới trưa thì được phóng sinh ra sông Hồng. Bên ngoài sẽ tổ chức trò chơi dân gian cho dân chúng và du khách.

Ý nghĩa lễ hội khai ấn đền Trần

Không phải ai đi xin ấn cũng hiểu hết ý nghĩa sâu xa của tập tục này. Bản chất của bốn chữ khắc trên ấn là “ Tích phúc vô cương” mà vua Trần ban cho con cháu là muốn muôn dân lan rộng cái phúc, dạy dỗ trăm họ giữ gìn gia phong, kỉ cương, đạo đức, phải tích phúc cho thật tốt, thật đủ đầy thì mai sau lộc hưởng mới bền vững. Đây là ý nghĩa giáo dục sâu sắc của việc ban ấn mà các vua Trần muốn truyền tụng cho con cháu ngàn đời.

Nhiều người lầm tưởng rằng việc xin ấn để mong muốn “thăng quan tiến chức” mà không hiểu được ý nghĩa sâu xa trên thì việc nhận được giấy điệp vàng có in ấn cũng chẳng có ý nghĩa gì. Nhiều người dù xin được ấn đẹp mà ngoài đời sống làm nhiều việc thất đức, lừa trên gạt dưới thì cuộc đời cũng không êm đẹp vận xuôi. Vì vậy đây là ý nghĩa răn dạy vô cùng sâu sắc mà tổ tiên để lại cho con cháu muôn đời.

Lễ khai ấn Đền Trần ở Nam Định – nguồn gốc và ý nghĩa
5 (100%) 1 vote

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC